Apelox Cafe

 

ในบรรดาฟอร์เวิร์ดเมล์ที่เคยได้รับหรือเคยเปิดผ่าน  มีใครจำเมล์ฉบับหนึ่งได้บ้างมั้ย? 

 

เป็นฟอร์เวิร์ดเมล์เกี่ยวกับเศรษฐีอาหรับไม่กี่คนจัดเลี้ยงปาร์ตี้เลี้ยงอาหารอร่อยดูน่ากินระดับภัตราคารชั้นดี พอหลังงานเลิกก็เทอาหารทั้งหมดทิ้งเหมือนเศษขยะ  

 

ลงท้ายเมล์นั้นถ้าจำไม่ผิดมีภาพเปรียบเทียบกับเด็กในแอฟริกาที่ตายเพราะขาดอาหาร กับภาพอาหารที่เททิ้งเป็นกองเหมือนจะบอกเป็นนัยว่าหากนำไปแจกจ่ายแถวแอฟริกาคงช่วยเหลือได้หลายร้อยชีวิต...

 

 

 

หลายคนเห็นแล้วก็คงปลงโลกที่แสนจะไม่ยุติธรรม คนกลุ่มหนึ่งมีอาหารกินเกินพอในขณะที่คนกลุ่มหนึ่งเกิดมาไม่มีอาหารกิน  บางคนอาจจะเสียดายอาหาร และบางคนอาจจะรู้สึกหงุดหงิดว่าทำไมเศรษฐีเหล่านั้นถึงได้กินทิ้งกินขว้างกันขนาดนี้...

 

 

 

จะมีใครสักกี่คนรู้บ้างว่า ไม่ใช่แค่เศรษฐีเหล่านั้นที่ทิ้งอาหารปริมาณมาก  ไม่สินะ...ต้องบอกว่า

 

จะมีใครสักกี่คนรู้บ้างว่า เศรษฐีเหล่านั้นแค่ทิ้งอาหารปริมาณมากมหาศาลจากปาร์ตี้หนึ่งครั้งในไม่กี่เดือน  แต่อันที่่จริงเราๆ นั้นยืนอยู่ในกระบวนการทิ้งอาหารปริมาณมหาศาลมากกว่านั้นเป็นร้อยเท่าทุกวัน!!

 

 

 

 

 

 

วันนี้จขบ.ได้มีโอการดูสารคดีสิ่งแวดล้อมชื่อ Taste the Waste โดย Valentin Thurn (ถือเป็นหนังโรงเรื่องแรกที่ได้ดูในรอบสิบสองเดือนนี้)

 

 

อยากขอว่าหลังอ่านเอ็นทรี่เสร็จช่วยเข้าไปดูเทรลเลอร์ที่เว็บข้างล่างนี่ด้วยนะคะ

 

(ถ้าไม่มั่นใจภาษาอังกฤษอย่างน้อยแค่ดูภาพก็พอค่ะ)

 

 

 

 

 

หนังสารคดีนี้ไปถ่ายที่หลายประเทศโดยเฉพาะยุโรปและแอฟริกา เนื้อเรื่องหลักๆ เกี่ยวกับอาหารเหลือจากซูเปอร์มาร์เก็ตและขั้นตอนการจำหน่ายที่กลายเป็นขยะในแต่ละปี  

 

ผู้กำกับเขาหยิบประเด็นในชีวิตประจำวันที่เราไม่เคยคิดถึงมาเชื่อมโยงให้ดูว่าเราสร้างขยะและทิ้งอาหาร แรงงานไปอย่างไร้ค่ามากมายขนาดไหน และเรามีส่วนทำให้อาหารแพงขึ้น ทำให้ผู้คนลำบากมากขนาดไหน

 

 

 

 

สารคดีกล่าวว่า ซูเปอร์มาร์เก็ตในยุโรปและอเมริกาเหนือนั้นทิ้งอาหารที่จะกำลังจะหมดอายุหรือหมดอายุไปปีละประมาณ ๗๐ ล้านตัน  

 

มากพอที่จะเอาไปแจกจ่ายคนอดอยากในแอฟริกาถึง ๒ ครั้ง!!

 

 

 

เจ้าของร้านขนมปังในซูเปอร์มาร์เก็ตในเยอรมันแห่งหนึ่งให้สัมภาษณ์ว่าจำนวนขนมปังที่ขายไม่หมด ไม่ได้มาตรฐานและต้องทิ้งไปแต่ละวันนั้นต้องถูกทำลายไปเป็นเศษขยะ ทางบริษัทจึงมีนโยบายที่เอาขนมปังเหล่านั้นไปรีไซเคิลทำเชื้อเพลิงเพื่อให้ตัวเองรู้สึกผิดน้อยลง...

 

เขาเสริมว่าถ้าร้านขนมปังในซูเปอร์มาร์เก็ตในเยอรมันเอาขนมปังเหลือทิ้งเหล่านี้มารีไซเคิลแล้วล่ะก็ เยอรมันอาจมีพลังงานเพิ่มมากพอที่จะปิดโรงงานนิวเคลียร์แห่งหนึ่งได้ด้วยซ้ำ

 

 

 

ไม่เพียงเท่านั้น ก๊าซมีเธนที่เกิดจากการทิ้งอาหารเหล่านี้เป็นขยะนั้นมากพอที่ก็ให้เกิดก๊าซเรือนกระจกประมาณปีละ ๗% ซึ่งถือว่าเยอะมาก 

 

 

น่าเศร้าที่กฎหมายอียูเองไม่อนุญาตให้นำอาหารเหล่านี้ไปรีไซเคิลเป็นอาหารสัตว์เพราะกลัวเชื้อโรคจากอาหารรวมถึงซูเปอร์หลายแห่งไม่อนุญาตให้พนักงานเอากลับบ้าน ไม่อนุญาตให้คนนอกเข้ามาเอาอาหารที่ทิ้งแล้วไปจากถังขยะ

 

จากการไม่สามารถรีไซเคิลอาหารเหล่านี้เป็นอาหารสัตว์ได้ ผลคือโรงเลี้ยงสัตว์ต้องนำเข้าอาหารสัตว์ เช่น ธัญพืชราคาแพง ส่งผลให้เนื้อสัตว์เหล่านั้นแพงขึ้นอีก

 

 

 

 

 

ที่สำคัญที่กล่าวมาทั้งหมดนี้เป็นแค่ปัญหาที่เกิดจากอาหารที่เหลือทิ้งจากซูเปอร์มาร์เก็ตเท่านั้น  (อาหารเหลือทิ้งที่ว่าหมายถึงของสดและของกระป๋องทั้งที่ยังไม่หมดอายุและเพิ่งหมดอายุ)  

 

นี่ยังไม่รวมถึงพืชผักผลไม้ตามสวนที่ไม่ได้มาตรฐานส่งซูเปอร์มาร์เก็ตที่ต้องถูกทำลายไป...

 

 

 

ตลาดมีมาตรฐานกำหนดขนาด เฉดสีของผักผลไม้ที่จะนำมาจำหน่าย  บางแห่งมีตารางเทียบสีว่าผักผลไม้จะต้องได้สีตามนี้เท่านั้นถึงจะรับไป เจ้าของสวนกล้วยรายหนึ่งให้สัมภาษณ์ว่ามาตรฐานเหล่านี้กำหนดแม้กระทั้งจำนวนกล้วยต่อหนึ่งหวี... 

 

ฉะนั้นแครอทหรือแตงกวาที่มีรูปร่างเบี้ยวไม่สามารถบรรจุในแพกเกจที่ดีไซน์มา  มะเขือเทศที่เล็กกว่ามาตรฐาน ๔๕ มิลลิเมตร  มันฝรั่งลูกใหญ่หรือผิวขรุขระที่ไม่ได้รับความนิยมจะถูกคัดออกและทิ้งไป  

 

 

 

 

ในสารคดีมีผู้หญิงคนหนึ่งทำหน้าที่แผนกทิ้งของสดในซูเปอร์มาร์เก็ต  

เธอกล่าวว่าเธอมาจากคาเมรูนที่ส่งออกกล้วยมายังยุโรป  ในประเทศบ้านเกิด เพื่อนบ้านไม่มีแม้แต่เงินจะซื้อกล้วยสักลูก เนื้อได้กินกันไม่ถึงปีละหน แต่ในยุโรปเธอกลับต้องมาเห็นกล้วยที่นำเข้าจากคาเมรูนถูกกำจัดทิ้งไปเป็นตันๆ ต่อวันเพราะใกล้วันหมดอายุหรือมีรอยช้ำ  

 

แต่เธอก็ทำอะไรไม่ได้ แม่แต้จะเอากลับบ้านไปทานกับครอบครัวยังถือว่าผิดกฎที่ทำงาน  สุดท้ายเธอก็ถูกไล่ออกจากงานที่ทำเพราะบางทีเอาของหมดอายุที่ต้องทิ้งจากนี้กลับบ้านไปทานกับสมาชิกในครอบครัวที่มีกัน ๗ คน

 

 

 

ในสารคดีถ่ายให้เห็นถึงผักผลไม้สดหลายอย่างเดินทางมาจากประเทศห่างไกลเป็นพันๆ ไมล์ เพื่อมาถึง ตั้งวางบนชั้นในระยะเวลาหนึ่งและโยนทิ้งไป  

สัตว์ทะเลหลายชนิดถูกจับขึ้นมาจากทะลและแม่น้ำด้วยวิธีการต่างๆ เพื่อมาถึงซูเปอร์และตลาดและเน่าเสียไปโดยไม่มีคนกินเป็นร้อยๆ ตัว  

 

อาหารจำนวนมากถูกทอดแพ็คใส่แพ็กเกจ และพอใกล้ถึงวันหมดอายุก็ถูกโยนทิ้งไปวันละเป็น ๕๐ กล่อง

 

และนี่เป็นแค่ตัวอย่างของอาหารที่ถูกทิ้งในแต่ละวันของสถานที่หนึ่งแห่ง...

 

 

 

 

น่าชิ้นใจอยู่บ้างที่ปัจจุบันมีหลายกลุ่มลุกขึ้นมาสนใจเรื่องการจัดการอาหารให้คุ้มค่ากันมากขึ้น  

 

ยกตัวอย่างเช่น

 

...เจ้าของซูเปอร์มาร์เก็ตบางแห่งในเยอรมันยกเลิกโปรโมชั่นซื้อ ๑ แถม ๑ เพื่อให้ผู้บริโภคซื้ออาหารที่จำเป็น

 

...บริษัทขนมปังแห่งหนึ่งในเยอรมนีนำขนมปังเหลือมารีไซเคิลเป็นพลังงาน  

 

...บริษัทในญี่ปุ่นที่มีนโยบายคัดอาหารสดไปทำอาหารสัตว์เช่นอาหารหมูเพื่อทดแทนการนำเข้าธัญพืชที่มีราคาแพง  

 

...เกษตรกรหลายกลุ่มในอเมริกาตั้งตลาดสดเพื่อขายพืชผักผลไม้ที่ไม่ได้เกรดตามกำหนด

 

...ครูหลายคนจัดคลาสทำอาหารหรือคอร์สเกษตรเพื่อสอนให้เด็กรู้ว่าอาหารแต่ละอย่างมีที่มาอย่างไร เห็นคุณค่าอาหารที่กินและใส่ใจการจัดการอาหารเองมากขึ้น

 

...นักสิ่งแวดล้อมบางกลุ่มในฝรั่งเศสติดต่อเข้าไปขอแยกอาหารในซูเปอร์มาร์เก็ตบางแห่งเพื่อคัดเลือกอาหารที่ยังพอเอาไปทำอาหารได้กับอาหารที่ต้องทิ้งจริงๆ ทำให้จำนวนที่ต้องทิ้งน้อยลง (ประมาณ ๒๐% ของผักผลไม้ในกองจัดอยู่ในกลุ่มที่ต้องทิ้งจริงๆ )  

 

...กลุ่มหนึ่งในอิตาลี่ไม่แน่ใจว่าเป็นนักธุรกิจหรือนักสิ่งแวดล้อมจัดกิจกรรมติดต่อเอาอาหารที่ใกล้หมดอายุเหล่านี้มาทำอาหารและแจกคนในชุมชมพร้อมทั้งให้ความรู้เรื่องอาหารเหลือทิ้งกับผู้คนในชุมชน  

 

 

นอกจากนี้ก็ยังมีกลุ่มคนหนุ่มสาวอีกหลายกลุ่มที่เข้าไปติดต่อซูเปอร์มาร์เก็ตเพื่อซื้อของสดที่ไม่ได้มาตรฐานเช่นแครอทรูปร่างเบี้ยวๆ  กับบางกลุ่มที่ปีนเข้าไปเก็บผักผลไม้ในถังขยะซูเปอร์มาร์เก็ตที่ยังไม่เน่ามาทาน

 

 

 

ในเคมบริดจ์ก็มีกลุ่มนักกิจกรรมชื่อ Food cycle ทำคล้ายๆ กับกลุ่มในอิตาลี่ คือติดต่อเอาอาหารที่ใกล้หมดอายุจากซูเปอร์มาร์เก็ตหรือผักผลไม้ที่ไม่ได้มาตรฐานมาจากฟาร์มเพื่อทำอาหารเลี้ยงคนไร้ที่อยู่อาศัย คนขาดแคลนในเมืองหรือคนที่อยากทาน  

 

หลังจากหนังฉายเสร็จอาสาสมัครจากกลุ่มนี้ก็เชิญชวนให้คนในโรงหันมาช่วยกันเท่าที่ทำได้ ไม่ว่าจะเป็นการทานอาหารที่ซื้อมาให้หมด หรือเข้าไปติดต่อขอซื้อของไม่ได้มาตรฐาน (เช่นแครอทเบี้ยว) และต้องถูกกำจัดทิ้งในเร็ววันมาทานเพื่อให้ซูเปอร์รู้ว่ามีคนต้องการของเหล่านี้อยู่  รวมถึงมาเป็นอาสาสมัครช่วยปรุงอาหารแจกจ่าย เป็นต้น

 

 

 

 

 

ดูสารคดี Taste the Waste แล้วก็อดคิดไม่ได้ว่า อาหารในโลกนี้มันไม่ได้ไม่เพียงพอหรอก แต่แค่มันอยู่ในมือของคนกลุ่มหนึ่งมากเกินไปและคนอีกกลุ่มหนึ่งน้อยเกินไป 

 

 

 

เห็นภาพขนมปังก้อนๆ ที่ถูกเททิ้งและบดเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย  โยเกิร์ตอีก ๖ วันหมดอายุถูกทำลาย (ซูเปอร์มาร์เก็ตบางแห่งและบางประเทศอย่างในฝรั่งเศสจะทิ้งอาหารอย่างโยเกิร์ตก่อนวันหมดอายุ เนื่องจากถึงทิ้งไว้ก็ไม่มีใครซื้อ จะบริจาคที่ไหนไม่ได้เพราะมันใกล้หมดอายุถือว่าผิดกฎหมาย  เพื่อเพิ่มที่ว่างและโอกาสในการระบายสินค้าก็มีทางเดียวคือโยนอาหารที่ยังไม่หมดอายุเหล่านั้นทิ้งลงเครื่องทำลายขยะ)  

 

รวมถึงผักสดๆ เป็นกะละมังๆ ถูกบดแล้วอยากจะร้องไห้ด้วยความเสียดาย...เข้าใจความรู้สึกของผู้หญิงคาเมรูนว่าเป็นยังไง...

 

 

 

อยู่ที่นี่เป็นนักเรียนจนๆ เราต้องเจียดเงินเพื่อซื้อกุ้งตัวเล็กต้มสุก ฟรอม ไทยแลนด์ราคา ๓ ปอนด์  จะซื้อเนื้อแกะสี่ปอนด์ก็ต้องคิดแล้วคิดอีก  ซีฟู้ดส่วนมากที่ได้กินก็เป็นปูอัด  บางอาทิตย์ต้องอยู่ด้วยผักล้วนๆ แทบจะเป็นมังสวิรัติ  ขนาดผักถูกๆ อย่างพริกหวานยังคิดแล้วคิดอีกว่าจะซื้อที่ไหนดีถึงจะถูกกว่า  

 

ทำทุกอย่างเพียงเพื่อประหยัดงบค่าอาหารให้เหลือถูกที่สุดเท่าที่ทำได้จะได้อยู่รอดอย่างไม่เบียดเบียนพ่อแม่เกินไป  

 

พอดูสารคดีนี่แล้วเห็นสิ่งเหล่านี้ถูกโยนลงถัง เทและบดไปถมกองขยะ..

 

มันเศร้าจริงๆ นะ...

 

 

 

นี่ยังไม่ต้องคิดถึงผลไม้อย่างมังคุดเกรดเออิมพอร์ทไทยแลนด์ที่ชาวสวนลงทุนลงแรงปลูก ขายมาในราคาถูกแสนถูก แถมเรายังไม่มีปัญญากิน (ญาติ จขบ.ทำสวนมังคุดเล่าให้ฟังว่า ผลไม้สวยๆ เกรดเอจะส่งอิมพอร์ทออกนอก คนไทยไม่ค่อยได้เห็น ได้สัมผัส หรือได้กินกันหรอกค่ะ)  

 

แต่พอมาถึงที่นี่...จำนวนมากก็ถูกบดเป็นเศษซากเทไปรวมกับเศษเปลือกส้มและก้างปลาจากครัวเรือน...

 

 

 

ที่น่าเศร้าคือ สภาพแบบนี้ไม่ได้เกิดเฉพาะแต่ในประเทศแถบยุโรปหรืออเมริกา แต่เป็นจีน ญี่ปุ่น ไต้หวัน ไทย และหลายๆ แห่งทั้งที่มีซูเปอร์มาร์เก็ต หรือที่มีอาหารกินมากพอจนเกินพอ...

 

 

แต่จะว่าใครก็ไม่ได้  เพราะลองย้อนดูตัวเองแล้วก็พบว่าตัวเองก็ปล่อยของจำนวนมากให้เน่าคาตู้เย็น และต้องโยนทิ้งไปในจำนวนที่ใช่น้อย... เอาเข้าจริงเราเองก็เป็นส่วนหนึ่งในกระบวนการที่ทิ้งให้อาหารที่ราคาแพงและกินได้กลายเป็นของเสียถมโลกนี้เช่นกัน 

 

 

 

 

ดูเรื่องนี้แล้วก็อดเขียนอีเมล์ถึงทางบ้านและมาโพสต์ลงบล็อกไม่ได้

ถึงจะไม่ใช่หัวข้อที่อ่านแล้วจรรโลงใจนัก แต่ก็อยากเป็นกระบอกเสียงหนึ่งที่สะกิดให้คนรอบข้างรู้สึกตัวว่า

 

วันหนึ่งๆ ในขณะที่คนส่วนหนึ่งบนโลกอดตาย ในขณะที่โรงงานต้องนำเข้าอาหารสัตว์ทำให้เนื้อสัตว์แพงขึ้น ในขณะที่สวนผลไม้ต้องเร่งปลูกผักผลไม้ที่ได้มาตรฐานทำให้ต้องเบียดเบียนพื้นที่ทำกินชาวบ้านท้องถิ่น ในขณะที่คนปลูกทุ่มเทหยาดเหงื่อแรงงานปลูกจนเจ็บป่วยหรือพิการ  ในขณะที่แรงงาน (เช่นแรงงานข้ามชาติในอุตสาหกรรมประมง) ต้องทำงานหามรุ่งหามค่ำมีสภาพความเป็นอยู่ไม่ดีกลายเป็นปัญหาสิทธิมนุษยชน

 

 

อาหารจำนวนมหาศาลกลับถูกทำลายหรือเน่าสลายไปอย่างไร้ค่า...